Chapter 73
श्रीशुक उवाच अयुते द्वे शतान्यष्टौ निरुद्धा युधि निर्जिता: । ते निर्गता गिरिद्रोण्यां मलिना मलवासस: ॥ १ ॥ क्षुत्क्षामा: शुष्कवदना: संरोधपरिकर्शिता: । ददृशुस्ते घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कं चतुर्बाहुं पद्मगर्भारुणेक्षणम् । चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३ ॥ पद्महस्तं गदाशङ्ख रथाङ्गैरुपलक्षितम् । किरीटहारकटककटिसूत्राङ्गदाञ्चितम् ॥ ४ ॥ भ्राजद्वरमणिग्रीवं निवीतं वनमालया । पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां लिहन्त इव जिह्वया ॥ ५ ॥ जिघ्रन्त इव नासाभ्यां रम्भन्त इव बाहुभि: । प्रणेमुर्हतपाप्मानो मूर्धभि: पादयोर्हरे: ॥ ६ ॥
Transliteration
śrī-śuka uvāca ayute dve śatāny aṣṭau niruddhā yudhi nirjitāḥ te nirgatā giridroṇyāṁ malinā mala-vāsasaḥkṣut-kṣāmāḥ śuṣka-vadanāḥ saṁrodha-parikarśitāḥ dadṛśus te ghana-śyāmaṁ pīta-kauśeya-vāsasamśrīvatsāṅkaṁ catur-bāhuṁ padma-garbhāruṇekṣaṇam cāru-prasanna-vadanaṁ sphuran-makara-kuṇḍalampadma-hastaṁ gadā-śaṅkha rathāṅgair upalakṣitam kirīṭa-hāra-kaṭaka- kaṭi-sūtrāṅgadāñcitambhrājad-vara-maṇi-grīvaṁ nivītaṁ vana-mālayā pibanta iva cakṣurbhyāṁ lihanta iva jihvayājighranta iva nāsābhyāṁ rambhanta iva bāhubhiḥ praṇemur hata-pāpmāno mūrdhabhiḥ pādayor hareḥ
Synonyms (Word-for-Word)
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī said; ayute — ten thousands; dve — two; śatāni — hundreds; aṣṭau — eight; niruddhāḥ — imprisoned; yudhi — in battle; nirjitāḥ — defeated; te — they; nirgatāḥ — coming out; giridroṇyām — in the fortress of Giridroṇī, Jarāsandha’s capital; malināḥ — dirty; mala — dirty; vāsasaḥ — whose clothes; kṣut — by hunger; kṣāmāḥ — emaciated; śuṣka — dried up; vadanāḥ — faces; saṁrodha — by their bondage; parikarśitāḥ — greatly weakened; dadṛśuḥ — saw; te — they; ghana — like a cloud; śyāmam — dark blue; pīta — yellow; kauśeya — of silk; vāsasam — whose clothing; śrīvatsa — by the distinctive sign known as Śrīvatsa; aṅkam — marked; catuḥ — four; bāhum — having arms; padma — of a lotus; garbha — like the whorl; aruṇa — pink; īkṣaṇam — eyes; cāru — charming; prasanna — and pleasant; vadanam — face; sphurat — gleaming; makara — shaped like sea monsters; kuṇḍalam — with earrings; padma — a lotus; hastam — in His hand; gadā — by His club; śaṅkha — conchshell; ratha-aṅgaiḥ — and disc weapon; upalakṣitam — identified; kirīṭa — with a helmet; hāra — jeweled necklace; kaṭaka — gold bracelets; kaṭi-sūtra — belt; aṅgada — and armlets; añcitam — decorated; bhrājat — brilliant; vara — excellent; maṇi — a jewel (the Kaustubha); grīvam — on His neck; nivītam — hanging (from His neck); vana — of forest flowers; mālayā — with a garland; pibantaḥ — drinking; iva — as if; cakṣurbhyām — with their eyes; lihantaḥ — licking; iva — as if; jihvayā — with their tongues; jighrantaḥ — smelling; iva — as if; nāsābhyām — with their nostrils; rambhantaḥ — embracing; iva — as if; bāhubhiḥ — with their arms; praṇemuḥ — they bowed down; hata — destroyed; pāpmānaḥ — whose sins; mūrdhabhiḥ — with their heads; pādayoḥ — at the feet; hareḥ — of Lord Kṛṣṇa.
Translation
“Śukadeva Gosvāmī said: Jarāsandha had defeated 20,800 kings in combat and thrown them into prison. As these kings emerged from the Giridroṇī fortress, they appeared dirty and shabbily dressed. They were emaciated by hunger, their faces were dried up, and they were greatly weakened by their long imprisonment.”